Hukuk & Sözleşme
Franchise Süresi ve Yenileme Nedir?
Franchise süresi, franchise sözleşmesinin yürürlükte kaldığı belirli dönemdir; yenileme ise bu süre dolduğunda, önceden tanımlanmış koşullar yerine getirilerek sözleşmenin yeni bir dönem için uzatılması hakkıdır. Süre ve yenileme koşulları, yatırımın uzun vadeli güvenliğini belirleyen kritik unsurlardır.
Franchise süresi nedir?
Franchise süresi, franchise sözleşmesinin taraflar arasında geçerli olduğu zaman dilimidir. Bu süre markadan markaya değişmekle birlikte uygulamada çoğunlukla 3 ila 10 yıl arasında belirlenir. Sürenin uzunluğu doğrudan yatırımın güvenliğiyle ilgilidir: yatırımcının açılış için harcadığı sermayeyi (franchise giriş bedeli, dekorasyon, ekipman) geri kazanabilmesi için sözleşme süresinin en azından payback süresini rahatça aşması gerekir. Aksi halde yatırımcı, henüz kâra geçmeden sözleşmesinin bitmesi riskiyle karşılaşabilir.
Franchise süresi nasıl belirlenir?
Süre belirlenirken markanın yatırım büyüklüğü ve sektör önemli rol oynar. Yüksek yatırım gerektiren, ağır dekorasyon ve uzun kira taahhüdü olan konseptlerde (örneğin büyük bir Kahve Dünyası veya Mado şubesi) süreler daha uzun tutulurken, düşük yatırımlı ve hızlı kurulan modellerde (örneğin küçük bir Komagene çiğ köfte noktası) süreler daha kısa olabilir. Süre çoğu zaman şube kira sözleşmesiyle de uyumlanmaya çalışılır; kirası biten bir işletmenin franchise süresinin devam etmesi pratikte sorun yaratır. Farklı markaların koşullarını bayiler listemizde karşılaştırabilirsiniz.
Franchise yenileme nasıl işler?
Yenileme, sürenin sonunda sözleşmenin otomatik olarak devam etmesi anlamına gelmez; genellikle belirli koşullara bağlıdır. Bu koşullar arasında şunlar sık görülür: franchise alanın süre boyunca sözleşmeye ve marka standartlarına uymuş olması, güncel işletme el kitabına ve mağaza konseptine uyum için gerekli yenileme/tadilat yatırımını yapması, yenileme bedeli (varsa) ödemesi ve o dönemde geçerli olan güncel royalty ile reklam katkı oranlarını kabul etmesi. Yani yenilemede eski koşullar aynen sürmeyebilir; marka, güncel sözleşme şartlarını uygulamak isteyebilir. Bu nedenle yenileme maddeleri, ilk imzada dikkatle okunmalıdır.
Süre bitince ne olur?
Süre dolduğunda ve yenileme yapılmadığında, franchise alanın markayı, tabelayı, konsepti ve know-how'ı kullanma hakkı sona erer. İşletme ya markadan çıkarak bağımsız devam eder (bu durumda rekabet yasağı devreye girebilir) ya da tamamen kapanır. Bazı franchise alanlar bu aşamada işletmeyi bir başkasına devretmeyi tercih eder; bu durumda devir bedeli ve franchise verenin devri onaylaması gündeme gelir. Sürenin ve yenileme koşullarının baştan net olması, bu geçişleri sorunsuz kılar.
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Terimler
İlgili Rehberler
Franchise fırsatlarını keşfedin
Türkiye'nin yüzlerce franchise ve bayilik fırsatını inceleyin ya da markanızı yatırımcılarla buluşturun.
Sektöre Göre Fırsatlar
Kaynaklar
- [1]Franchising Sözleşme Süresi ve Yenileme İlkeleri — UFRAD (Ulusal Franchising Derneği)
- [2]Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı) — Mevzuat Bilgi Sistemi
- [3]A Consumer's Guide to Buying a Franchise — Federal Trade Commission (FTC)