Payback (Geri Ödeme Süresi) Nedir?

Payback nedir?

Payback, yani geri ödeme süresi, bir yatırımcının koyduğu sermayeyi ne kadar zamanda geri aldığını ölçen basit ve güçlü bir göstergedir. Franchise dünyasında yatırımcılar markaları çoğu zaman "kaç yılda kendini amorti ediyor?" sorusuyla karşılaştırır. Örneğin bir Kahve Dünyası şubesine yapılan yatırımın 2,5 yılda, daha küçük bir çiğ köfte şubesinin ise 1,5 yılda geri dönmesi, iki yatırımın risk profilini hızlıca kıyaslamayı sağlar. Kısa süre, sermayenin daha çabuk güvenceye alınması demektir.

Payback nasıl hesaplanır?

Payback süresinin temel formülü şudur:

Payback Süresi = Toplam Yatırım / Yıllık Net Nakit Akışı

Örnek: Franchise giriş bedeli, dekorasyon, ekipman ve depozito dahil toplam yatırımı 1.800.000 TL olan bir şube düşünelim. İşletme, tüm giderler ve royalty ödendikten sonra yılda 600.000 TL net nakit akışı üretiyorsa:

• Payback Süresi = 1.800.000 / 600.000 = 3 yıl

Aylık bazda görmek isterseniz aylık net nakit akışı 50.000 TL olur ve 1.800.000 / 50.000 = 36 ay sonucu aynı çıkar. Net nakit akışı ilk yıllarda daha düşükse, kümülatif nakit akışını yıl yıl toplayarak yatırımın hangi ayda sıfırlandığını da bulabilirsiniz. Bu hesapları araçlar sayfamızdaki yatırım hesaplayıcısıyla kolayca deneyebilirsiniz.

Payback ne işe yarar?

Payback süresi, farklı franchise fırsatlarını ortak bir ölçüyle karşılaştırmayı ve riski hızlıca değerlendirmeyi sağlar. Genel kural olarak payback süresi ne kadar kısaysa yatırım o kadar güvenlidir; çünkü sermayenizi geri almadan geçen her ay, market koşullarının değişme riskine açıktır. Yatırımcıların çoğu perakende/gıda franchise'larında 2–4 yıl arası bir payback süresini makul kabul eder; ancak bu, sektöre ve markaya göre değişir. Markaların yatırım aralıklarını bayiler listemizde inceleyebilirsiniz.

Payback yönteminin sınırları nelerdir?

Payback basit ve anlaşılır olsa da bazı sınırları vardır. Birincisi, paranın zaman değerini (bugünkü 1 TL ile 3 yıl sonraki 1 TL arasındaki farkı) dikkate almaz; bu eksiği gidermek için "indirgenmiş payback" veya NBD (net bugünkü değer) gibi yöntemler kullanılır. İkincisi, payback süresi dolduktan sonra işletmenin ne kadar kâr ürettiğini göstermez; kısa payback'li ama düşük uzun vadeli kârlı bir yatırım, uzun payback'li ama çok kârlı bir yatırımdan daha az cazip olabilir. Bu yüzden payback, kâr marjı ve başabaş analiziyle birlikte okunmalıdır.